İhtarname: ne zaman ve neden gönderilir?

Bir borç ödenmediğinde veya bir sözleşme ihlal edildiğinde, alacaklının ilk hukuki adımı çoğu zaman ihtarnamedir. İhtarname, karşı tarafı harekete geçirmek, belirli hukuki sonuçları başlatmak ve bunları belgelemek için gönderilir.

Temerrüt ve süre verme

TBK m. 117'ye göre muaccel bir borcun borçlusu, kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ödeme günü sözleşmede birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle ayrıca ihtar gerekmeden temerrüt gerçekleşir; haksız fiilde temerrüt fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte başlar. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim gerekir.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüde düşerse diğer taraf, TBK m. 123 uyarınca borcun ifası için uygun bir süre verebilir. Sözleşmeden dönme veya ifa yerine tazminat isteme gibi haklar çoğu zaman bu süre verme adımından sonra doğar.

Hangi hâllerde kanun ihtarı şart koşar?

Bazı hâllerde yazılı bildirim kanunen zorunludur. Örneğin kira bedelinin ödenmemesi hâlinde TBK m. 315'e göre kiracıya yazılı olarak en az on gün; konut ve çatılı işyeri kiralarında ise en az otuz gün süre verilip sözleşmenin feshedileceği bildirilmelidir. TBK m. 352'deki iki haklı ihtar da yazılı olmak zorundadır.

Neden noter aracılığıyla?

Noter aracılığıyla gönderilen ihtarnamenin içeriği ve tebliğ tarihi resmî belgeyle ispat edilir. Bu belgeler, sonraki bir uyuşmazlıkta bildirimin içeriğinin ve tarihinin ortaya konulmasına yardımcı olur. Tebliğin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı da ayrıca kontrol edilmelidir.

İyi bir ihtarname nasıl yazılır?

Metin kısa ve tek amaçlı olmalıdır: borç veya ihlal, dayanağı, verilen süre ve sürenin sonunda başvurulacak yol açıkça yazılır. Belirsiz bir talep, karşı tarafın temerrüde düşmediğini savunmasına imkân verebilir.

Sürenin ve tebliğin dosyada izlenmesi

TBK m. 315 bakımından, kiracıya verilecek sürenin hesabında yazılı bildirimin yapıldığı gün esas alınarak ertesi günden sayım yapılır. Kanun genel kira ilişkisi için en az on gün, konut ve çatılı işyeri kiraları için en az otuz gün öngörür. İhtar metni hazırlanırken kira ilişkisinin türü, istenen alacağın dönemi ve muacceliyeti, verilen süre ve süresinde ödeme yapılmamasına bağlanan fesih bildirimi birlikte kontrol edilmelidir.

TBK m. 117’deki temerrüt başlangıcı da her dosyada aynı değildir. Belirli vade ve kanundaki diğer ihtarsız temerrüt hâlleri değerlendirilirken, sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olması durumunda bildirim gerektiği gözden kaçırılmamalıdır. Gönderim, bildirimin yapılması ve süre hesabı birbirinden ayrılarak dosyadaki belgelerle izlenmelidir.

Değerlendirmemiz

İhtarname bir dilekçe değildir; bütün delilleri anlatmak için değil, karşı tarafı harekete geçirmek için yazılır. Gereksiz ayrıntı hem noter masrafını artırır hem de karşı tarafa savunmasını erken hazırlama fırsatı verir. Ayrıca ihtarnamede yazılan her cümle, ileride aleyhe delil olarak kullanılabilir; metin bu gözle okunmalıdır.

İlgili açıklamalar: İcra ve iflas hukuku; Sözleşmeler hukuku.