Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk

Bazı uyuşmazlıklarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, esasına girilmeden usulden reddedilir; bu da hem zaman hem de masraf kaybı demektir.

Hangi uyuşmazlıklar kapsamda?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B ile kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan doğan uyuşmazlıklar ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar kapsama alınmıştır. Ticari, işçilik ve tüketici uyuşmazlıklarında da ayrı kanunlarla benzer zorunluluklar bulunmaktadır.

Kira uyuşmazlıklarında bir istisna vardır: kiralanan taşınmazın İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesi arabuluculuk şartına bağlı değildir.

Süreç nasıl işler?

Başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılır ve arabulucu listeden atanır. Taraflar toplantıya bizzat veya vekilleri aracılığıyla katılır. Görüşmeler gizlidir; arabuluculuk sırasında yapılan teklifler ve beyanlar sonraki davada delil olarak kullanılamaz.

Anlaşma belgesinin gücü

Taraflar anlaşırsa, 18/B kapsamındaki uyuşmazlıklarda anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Taşınmazla ilgili anlaşmalarda şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır ve mahkeme anlaşmanın taşınmaz mevzuatına uygunluğunu da denetler.

Taşınmazın devrine veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşmalarda, şerhten sonra tapu müdürlüğünden resmî senet düzenlenmeksizin tescil istenebilir. Bu, arabuluculuğu yalnız bir ön aşama olmaktan çıkarıp gerçek bir çözüm yoluna dönüştürür.

Değerlendirmemiz

Arabuluculuğu bir formalite olarak görmek yaygın bir hatadır. Görüşmeye hazırlıksız girilirse hem uzlaşma imkânı kaçar hem de sonraki davada ileri sürülecek tutum baştan zayıflar. Dosya, dava açılacakmış gibi hazırlanarak masaya gelinmeli; nerede uzlaşılabileceği ve nerede uzlaşılamayacağı önceden belirlenmelidir.

İlgili açıklamalar: Arabuluculuk ve sulh; Ticari uyuşmazlıklar.